BÖLÜM 11

KERPİÇ BİNALAR İÇİN DEPREME DAYANIKLI TASARIM KURALLARI

11.1. KAPSAM

Deprem bölgelerinde yapılacak olan ve hem düşey, hem de yatay yükler için tüm taşıyıcı sistemi kerpiç taşıyıcı duvarlar ile oluşturulan kerpiç binalar'ın boyutlandırılması ve donatılması, bu konuda yürürlükte olan ilgili standart ve yönetmeliklerle birlikte, öncelikle bu bölümde belirtilen kurallara göre yapılacaktır.

11.2. GENEL KURALLAR

11.2.1 - Kerpiç binaların boyutlandırılması için bu bölümde verilen tüm kurallara uyulacak ve Bölüm 6’ya göre ayrıca deprem hesabı yapılmayacaktır.

11.2.2 - Kerpiç binalar bütün deprem bölgelerinde, bodrum katı hariç olmak üzere tek katlı olarak yapılacaktır. Bölüm 6, Tablo 6.3’e göre Bina Önem Katsayısı I=1 den büyük olan kerpiç bina yapılamaz.

11.2.3 - Kerpiç tek katın yüksekliği, döşeme üstünden döşeme üstüne 2.70 m’den fazla olmayacaktır. Bodrum kat yapılması durumunda ise, bu katın yüksekliği 2.40 m’den fazla olmayacaktır.

11.2.4 - Kerpiç binalar planda dikdörtgen olacak ve taşıyıcı duvarlar, ana eksenlere göre simetrik veya simetriğe yakın biçimde düzenlenecektir. Kısmi bodrum yapılmayacaktır.

11.3. TEMELLER VE TASIYICI DUVARLAR

11.3.1. Temeller

11.3.1.1 - Temeller, bodrumsuz binalarda en az 50 cm, bodrumlu binalarda ise en az 60 cm kalınlıkta moloz taş duvar olarak yapılacaktır.

11.3.1.2 - Temel derinliği, don derinliğinin altında olmak üzere, en az 80 cm olacaktır. Temel duvarları, dış zemin yüzeyinden en az 50 cm yukarıya çıkacak şekilde yapılacaktır.

11.3.1.3 - Temel duvarlarında harç malzemesi olarak çimento harcı (çimento/kum hacımsal oranı=1/4) veya çimento takviyeli kireç harcı (çimento/kireç/kum hacımsal oranı =1/2/9) kullanılacaktır.

11.3.2. Taşıyıcı Duvar Malzemesi

11.3.2.1 - Taşıyıcı duvarlarda kullanılacak kerpiçlerin üretimi TS-2514’e göre yapılacak ve duvar yapımında dinlendirilmiş kerpiç harcı kullanılacaktır.

11.3.2.2 - Normal kerpiç boyutları, cm olarak, 12x30x40 (ana) ve 12x19x40 (kuzu), ya da 12x18x30 (ana) ve 12x25x30 (kuzu) olacaktır.

11.3.2.3 - Bodrum katlardaki moloz taş duvarlarda harç malzemesi olarak, birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde çimento takviyeli kireç harcı (çimento/kireç/kum hacımsal oranı=1/2/9) kullanılacaktır. Üçüncü, dördüncü derece deprem bölgelerinde kireç harcı (kireç/kum hacımsal oranı=1/3) kullanılabilir.

11.3.3. Minimum Taşıyıcı Duvar Kalınlıkları

11.3.3.1 - Taşıyıcı dış kerpiç duvarlar en az 1.5, taşıyıcı iç kerpiç duvarlar ise en az 1 kerpiç boyu kalınlığında olacaktır.

11.3.3.2 - Bodrum katlardaki moloz taş duvarların kalınlığı en az 50 cm olacaktır.

11.3.4. Taşıyıcı Duvarların Minimum Toplam Uzunluğu

Planda birbirine dik doğrultuların her biri boyunca uzanan taşıyıcı duvarların, pencere ve kapı boşlukları hariç olmak üzere, toplam uzunluğunun brüt kat alanına (konsol döşemeler hariç) oranı 0.25 m/m2 ’den daha az olmayacaktır.

11.3.5. Taşıyıcı Duvarların Maksimum Mesnetlenmemiş Uzunluğu

Herhangi bir taşıyıcı duvarın, planda kendisine dik olarak saplanan taşıyıcı duvar eksenleri arasında kalan mesnetlenmemiş uzunluğu, 4.5 m’yi geçmeyecektir.

11.3.6. Taşıyıcı Duvar Boşlukları

Taşıyıcı duvarlarda bırakılacak boşluklar için aşağıdaki kurallara uyulacaktır:

11.3.6.1 - Bina köşesine en yakın pencere veya kapı boşluğu ile bina köşesi arasında bırakılacak dolu duvar parçasının plandaki uzunluğu 1.0 m’den az olmayacaktır.

11.3.6.2 - Bina köşeleri dışında, pencere ve kapı boşlukları arasında kalan dolu duvar parçalarının plandaki uzunluğu 1.0 m’den az olmayacaktır.

11.3.6.3 - Pencere veya kapı boşluklarının her iki kenarına ikişer adet 10 cm x 10 cm kesitinde ahşap dikmeler konulması durumunda, 11.3.6.2’de verilen minimum dolu duvar parçası uzunluğu 0.80 m’ye indirilebilir. Konulacak ahşap dikmeler pencere altı hatılına ve pencere üstü lentosuna bağlanacaktır.

11.3.6.4 - Bina köşeleri dışında, birbirini dik olarak kesen duvarların arakesitine en yakın pencere veya kapı boşluğu ile duvarların arakesiti arasında bırakılacak dolu duvar parçasının plandaki uzunluğu 0.50 m’den az olmayacaktır.

11.3.6.5 - Kapı boşlukları yatayda 1.00 m’den, düşeyde 2.10 m’den fazla olmayacaktır. Duvara dik olarak saplanan taşıyıcı duvarların eksenleri arasında birden fazla kapı boşluğu bırakılmayacaktır.

11.3.6.6 - Pencere boşlukları yatayda 0.90 m’den, düşeyde 1.20 m’den fazla olmayacaktır.

11.4. LENTOLAR VE HATILLAR

11.4.1. Lentolar

11.4.1.1 - Kapı üstleri ile pencerelerin alt ve üstlerine ikişer adet 10 cm x 10 cm kesitinde ahşap kadronla lento yapılacaktır.

11.4.1.2 - Pencere ve kapı lentolarının duvarlara oturan kısımlarının her birinin uzunluğu 20 cm’den az olmayacaktır.

11.4.2. Hatıllar

11.4.2.1 - Temel duvarlarının ya da bodrumlu binalarda bodrum duvarlarının üzerine, aşağıda tanımlanan betonarme veya ahşap hatıllar yapılacaktır.

(a) Betonarme hatıllar, duvar genişliğinde ve en az 15 cm yüksekliğinde olacaktır. Kullanılacak betonun kalitesi en az C14 (BS14) olacaktır (minimum dozaj: 250 kg/m3). Hatılın içine en az üçü altta, üçü üstte olmak üzere 6Æ 10 boyuna donatı ile birlikte en fazla 25 cm ara ile Æ 8’lik etriye konulacaktır.

(b) Ahşap hatıllar, 10 cm x 10 cm kesitinde katranlanmış iki adet kadronun dış yüzleri iç ve dış duvar yüzeyleri ile çakışmak üzere yerleştirilmesi ile yapılacaktır. Bu kadronlar 50 cm’de bir 5 cm x 10 cm kesitli dikine kadronlarla çivili olarak birleştirilecek ve araları taş kırıntısı ile doldurulacaktır.

11.4.2.2 - Kerpiç duvarların üzerine çatı seviyesinde yapılacak hatıllara ilişkin kurallar aşağıda tanımlanmıştır.

(a) Çatının ahşap makas veya aşağıdaki 11.5.2’ye göre toprak dam şeklinde yapılması durumunda, çatı hatılları 11.4.2.1’in (b) paragrafı'na göre ahşap olarak yapılacaktır.

(b) Çatının betonarme plak olarak yapılması durumunda, en az 20 cm yüksekliğinde betonarme çatı hatılları yapılacaktır. Kullanılacak betonun kalitesi en az C14 (BS14) olacak (minimum dozaj: 250 kg/m3), hatılın içine en az 4Æ 10 boyuna donatı ile birlikte en fazla 25 cm ara ile Æ 8’lik etriye konulacaktır.

11.5. ÇATILAR

11.5.1 - Kerpiç binaların çatıları, dış duvarları en fazla 50 cm aşacak şekilde saçaklı olarak ve olabildiğince hafif yapılacaktır.

11.5.2 - Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde toprak dam yapılmayacaktır. Üçüncü ve dördüncü derece deprem bölgelerinde ise toprak damın kalınlığı 15 cm’yi geçmeyecektir.

11.5.3 - Kerpiç binaların çatıları, ahşap makas veya betonarme plak teras çatı şeklinde de yapılabilir.