T.C.
BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI
Yapı Denetimi Komisyonu Başkanlığı
ANKARA
SAYI : B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Yapı Denetimi
PİLOT 19 İL VALİLİĞİNE
İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
SANAYİİ VE TİCARET BAKANLIĞINA
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞINA
13 Ağustos 2001 tarihinden itibaren yürürlüğe giren,
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un uygulamasında
meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki
açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.
1- TS 8737 “Yapı Ruhsatı” ve TS 10970 “Yapı Kullanma
İzin Belgesi” Formlarının, 13 Ağustos 2001 tarihinde yürürlüğe
giren 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un amir
hükümleriyle bazı kısımlarda uyum sağlamadığı anlaşılmıştır.
Bu nedenle;
a) Denetlenecek yapıya ilişkin teknik bilgiler ile yapının
denetimini üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardımcı
kontrolün kişisel bilgileri ile imzalarını taşıyan, yapı
denetim kuruluşunca imzalı form, Bakanlığımızca tasdikli
“Yapıya İlişkin Bilgi Formu” ekinde idarenize intikal
ettirilecektir.
Bu nedenle denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrol
elemanlarının “Yapı Ruhsatı”nın 85 nci ve “Yapı Kullanma
İzin Belgesi”nin 86 ncı bölümlerini imzalamalarına gerek
bulunmamaktadır.
Bu elemanlardan taahhütname, imza beyanı, nüfus cüzdanı,
ikametgah v.b. gibi belgeler istenmeyecektir. Sadece Yapı
denetçisi inşaat mühendisi ve yardımcı kontrol elemanlarından
ikametgah belgeleri istenecek ve yapım süresince bu belgelerin
kontrolleri idareler tarafından yapılacaktır.
b) Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma izin belgesinin Yapı
Denetim Kuruluşu ile ilgili bölümleri; 4708 Sayılı yasanın
(2-b) ve ilgili yönetmeliğin 7 nci maddesi gereğince;
Kuruluşu temsilen denetçi mimar veya inşaat mühendisi
tarafından imzalanacaktır.
2- 3194 sayılı İmar Kanununun 29 uncu maddesine göre
ruhsat süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Ruhsat süresi
ile yapı süresinin aynı anlamda değerlendirilmesi söz
konusu olmayıp, yapım süresi yapının niteliğine, büyüklüğüne,
teknolojik özelliklerine ve finansına göre değişebilmektedir.
Bu nedenle yapı süresi, yapı sahibi ile müteahhit arasında
yapılacak sözleşme hükümleri içinde belirlenir ve yapı
denetim bedeli de bu süre dikkate alınarak hesaplanır.
3- Yapı denetim kuruluşunun, yapı denetimini üstlendiğine
dair taahhütname ile Kanun'un (2-b) maddesi ile yönetmeliğin
12 nci maddesinde belirtilen “Yapı Denetimi Hizmet Sözleşmesi”nde
noter tasdiki şartı aranmayacaktır.
4- Yapı Ruhsatı verme yetkisine haiz İdarelerin ve Yapı
Denetim Kuruluşlarının, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında
Kanunun uygulanması ve bu kanun ile ilgili imar uygulamalarındaki
sorunlarla ilgili tüm yazılı başvurularını Valiliklere
(Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü) yapmaları gerekmektedir.
Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerimizin konuyu çözümleyememesi
durumunda; 4708 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği ile
ilgili hususları, Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına,
3194 sayılı İmar Kanunu ve uygulamaları ile bağlantılı
konuları, Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü,
İmar Uygulama Daire Başkanlığına iletmeleri gerekmektedir.
Bugüne kadar, İdareler, Denetim Kuruluşları, özel ve tüzel
kişiler tarafından Yapı Denetim Komisyon Başkanlığımıza
iletilen yukarıda belirtilen konularla ilgili başvuru
dilekçeleri, Bakanlığımız ilgili birimlerinden görüş ve
teyit alınarak genelgemizle çözümlenmektedir. Genelgemiz
ayrıca Yapı Denetim Komisyon Başkanlığının http://ydk.bayindirlik.gov.tr
adresli web sayfasında yayınlanmaktadır.
5- 4708 sayılı Kanunun 1.nci maddesi (J) bendinde, “Yapı
Müteahhidi” tanımı yapılırken “..... ilgili meslek odasına
kayıtlı, gerçek ve tüzel kişiyi.” İfadesi bulunmaktadır.
Kanunun bu amir hükmü gereği, yapının müteahhitliğini
üstlenen Ticari firmalardan kuruluş “amaç” maddesinde
“yapı müteahhitliği” kaydı veya Ticaret Odası “yapı müteahhitliği”
meslek kaydı istenecektir.
6- Kanunun 7 nci maddesi, Yönetmeliğin 16 ncı maddesi
gereğince, denetçi mimar/ mühendisler ile Yapı Denetim
kuruluşlarının sicil raporları.
a) Büyükşehir Belediyelerinde:
1.nci Sicil amiri; Fen İşleri Müdürü ve/veya İmar Şube
Müdürü,
2.nci Sicil amiri; Fen İşleri Daire Başkanı ve/veya İmar
Daire Başkanı
b) Diğer Belediyelerde:
1.nci Sicil amiri; Fen İşleri Müdürü ve/veya İmar Şube
Müdürü,
2.nci Sicil amiri; Belediye Başkanı veya Belediye Başkan
Yardımcısı,
tarafından doldurulup, ilgilinin görev ve ünvanları belirtilerek
imzalanacaktır.
7- Yönetmeliğin 12 nci maddesinde yeralan Hizmet Sözleşmesinin,
yönetmelik eki örnek-8 de belirtilen asgari şartları taşıması
öngörülmekte olup, ancak gerekli görülen hükümler eklenebilecektir.
8- İmar planı ile belirlenen kattan az yapılmak istenen
yapıların; projeleri imar durumuna göre yapılmak kaydıyla,
yapının denetim hizmet bedeli, yapı ruhsatına bağlanan
katlar (bodrum katları dahil) üzerinden hesaplanacaktır.
9- Bilindiği gibi tip imar yönetmeliğine göre yapılarda
taşıyıcı unsuru etkileyen ve/veya inşaat alanını ve ruhsat
eki projeleri değiştiren esaslı tadilatlar ruhsata tabidir.
4708 sayılı Kanun gereğince denetime tabi yapılarda da,
esaslı tadilatlar; (onarımlar); kat ilavesi, inşaat alanının
değiştirilmesi, taşıyıcı sistemin güçlendirilmesi, yapının
veya bağımsız bölümün karakterinin, kullanım amacının
değiştirilmesi ruhsata tabidir.
10- Ruhsatsız olarak yapılmış veya herhangi bir nedenle
(esaslı tadilat gibi) yeniden ruhsat alınması gereken,
kısmen veya tamamen inşa edilmiş olan yapıların denetim
ücretlerinin hesabında, aşağıda belirtilen ücret sistemi
uygulanacaktır.
a) Ruhsatsız olarak başlanmış bir yapının mevcut durumunun
incelenmesi, gerekli ise yeniden röleve ve plan çizilmesi,
yapının betonarme hesapları ile, deprem hesaplarının yeniden
yapılması, etüt, deney ve testlerin yapılması, özetle
yapının güvenliğinin ortaya çıkarılması için gereken tüm
işlemler, yapı denetim kuruluşları ile mal sahipleri arasında
yapılacak özel hizmet sözleşmeleri ile belirlenecektir.
b) Bu incelemeler sonucunda yapının güçlendirilmesi gerekli
ise, yapı denetim kuruluşlarınca, yapı sahibine güçlendirmede
izlenecek genel kurallar hakkında bir rapor verilecek
ve proje müellifi ile anlaşılarak güçlendirme projesi
hazırlanması istenecektir.
Güçlendirme projesi hazırlanmış bir yapının denetim ücreti
ise “Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği”nin 14.maddesinde
belirtilen esaslara göre hesaplanacaktır.
c) Mevcut yapıya ilave katlar da yapılması gerekiyor
ise bu durumda yapının güvenliğinin incelenmesi için (a)
bendi esasları uygulanacak, güçlendirme gerekli ise (b)
bendi esaslarına göre hazırlanacak güçlendirme projesi
maliyetlerine ilave katların maliyetleri de dahil edilerek
bulunacak keşif bedeli esas alınacak ve 14 ncü madde esasları
uygulanacaktır.
11- 4708 sayılı Kanunun amacı olan yapıda can ve mal
güvenliğini sağlamak; ancak kanunun kapsamına giren bütün
yapılarda uygulanması ile mümkün olabilecektir. Dolayısıyla
İdarelerin, kaçak yapılaşmayı önleyici tedbirlerini bir
kez daha gözden geçirmeleri ve hiç tereddüt etmeden yasal
yetkilerini kullanmaları ve kesinlikle kaçak olarak inşa
edilen yapılara hiçbir altyapı hizmetini tesis etmemeleri
gerekmektedir.
12- Uygulama Yönetmeliğinin 15 nci maddesinde “Düzenlenen
hakediş raporu, yapı sahibi ve ilgili idarenin yetkili
birimince onaylandıktan sonra bedeli en geç 7 gün içerisinde
yapı denetim kuruluşuna ödenir.” hükmü yeralmaktadır.
İlgili İdarenin, Mal sahibi ve/veya yapı müteahhidinin,
İdareye olan kişisel, emlak, vergi v.s. gibi borçlarını
bu hesaptan tediye etmeleri, bu gibi nedenlerle hakedişi
bekletmeleri veya ödememeleri mümkün değildir.
13- Hizmet bedelinin ilk taksiti, yapı ruhsatının alınmasını
mutakiben İlgili İdarece açılan hesaba yatırılmak zorundadır.
Yönetmeliğin 15 nci maddesi ikinci paragrafında “Yapı
ruhsatının alınmasını müteakip, talebi halinde ilk taksit
veya kısmi ilk taksit banka teminat mektubu veya devlet
tahvili karşılığında yapı denetim kuruluşuna avans olarak
ödenir. Bu avans ilk hakedişten mahsup edilir. Ve alınan
teminat idaresince iade edilir.” Hükmü bulunmaktadır.
Yönetmeliğin 14 ncü maddesi son iki paragrafı gereğince;
Hizmet bedelinin ikinci, üçüncü ve dördüncü bölüm taksitleri,
herbiri kendi içerisinde hizmet bedelinin %10'undan az
olmamak üzere yapının ölçülebilir seviyesi esas alınarak
kısmi taksit oranlarına bölünebilecektir.
Yapı sahibi taksitini veya kısmi taksitini peşin olarak
yatırmadan, müteakip bölümün devamına ilgili idarece izin
verilmeyecektir.
14- Kanunun 6 ncı maddesi, yönetmeliğin 7 nci maddesi
gereği; yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar veya
mühendislerinden birinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi
halinde, İlgili İdarece yapının o andaki durumunu belirleyen
tesbit tutanağını, üç iş günü içinde düzenleyerek bir
kopyasını Yapı Denetim Komisyonu Başkanlığına göndermek
mecburiyetindedir.
15- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından
tescilli olup, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmayan
yapılarda 4708 sayılı kanunun hükümlerine tabidir.
16- Kanun'un “Yapı denetim kuruluşları ve görevleri” ana
başlıklı 2 nci maddesi (e) bendinde; “............ denetimleri
sırasında yapıda kullanılan malzeme ve imalatın teknik
şartname ve standartlara aykırı olduklarını belirledikleri
takdirde, durumu bir rapor ile ilgili İdareye ve İl Sanayi
ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek” hükmü (f) bendinde
ise; “İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusunda
gerekli tedbirlerin alınması için yapı müteahhidini yazılı
olarak uyarmak, uyarıya uymadığı takdirde durumu ilgili
Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirmek” hükmü yeralmaktadır.
İdarelerin kontrollerinde titizlikle bu konuların takipçisi
olmaları gerekmektedir.
17- Arsa sahibi (mal sahibi) tarafından kendi ikametgahı
için ruhsatlı veya ruhsatsız olarak yapılmış ve bitirilmiş
ikamet edilen ancak “Yapı kullanma izin belgesi” almamış
yapıların denetimi, bu genelgenin 10 ncu maddesi hükümlerine
göre yapılacağı, bu durum ve şarttaki yapılara yapı kullanma
izin belgesi verilmesi aşamasında, 12.11.2001 tarih ve
555 sayılı genelgemizin 9 uncu maddesindeki mal sahibinin
müteahhitliği üstlenmesi durumunda istenilecek Ticaret
Odası kaydı ile vergi mükellefi olması kaydı aranmayacak
sadece yapının müteahhitliğini üstlenmiş olduğuna dair
noterden taahhütname vermesi istenecektir.
18- Kanun'un 2 nci maddesi (a) bendinde; “........ yapının
inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları
.........”, yönetmeliğin 6 ncı maddesi (c) bendinde; “Bakanlıkça
hazırlanarak 28.06.1993 tarihli ve 393 sayılı Genelge
ile yürürlüğe konulmuş olan Zemin ve Temel Etüdü Raporunun
Hazırlanmasına İlişkin Esaslar”a uygun olarak bir Jeoteknik
raporunun olup olmadığını ve temel sisteminin bu rapora
uygunluğunu” amir hükümleri yeralmakta olup, ilgili idarelerce
istisnasız tüm yapılarda “Zemin ve Temel Etüdü Raporunun
hazırlanmasına İlişkin Esaslar”a uygun olarak hazırlanmış
Jeoteknik rapor istenecektir.
19- 12.11.2001 tarih, 555 sayılı genelgemizin, mal sahiplerince,
yapı müteahhitliği üstlenilmesi durumuyla ilgili 9 ncu
maddesi (c) bendinde; “Yapının müteahhitliğinin üstlenildiğine
dair noter tasdikli taahhütname vermesi” talimatımız gereği
bazı uygulama hatalarının ortaya çıktığı anlaşılmıştır.
Noter tasdikli taahhütnamelerde; Mal sahibinin, arsaya
ait ada, parsel, İl, İlçe, Mahalle/Köy bilgileri vermek
kaydıyla yapının proje ve mahal listesine, bu hususta
mevcut teknik ve idari tüzük, yönetmelik, standart ve
şartnameler ile fen ve sanat kurallarına ve yapı sanatının
genel olarak bilinen kaidelerine uygun olarak yapı müteahhitliğini
yürüteceğini taahhüt etmesi yeterlidir.
Taahhütnamelerde; Yapının (m2) si veya maliyeti (keşfi)
gibi hususlar yeralmayacaktır.
Uygulamada yukarıda belirtilen esaslara uyulması, konu
ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla yürütülmesi,
genelgemizin iliniz dahilindeki tüm kaymakamlıklara, belediyelere,
Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge
Müdürlüğüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını
bilgilerinize arz gereğini rica ederim.
Prof.Dr.Abdulkadir AKCAN
Bakan
DAĞITIM:
Gereği: Bilgi:
Pilot 19 İl Valiliğine İçişleri Bakanlığına
Sanayii ve Ticaret Bakanlığına
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
..../..../2002 YDK.Üyesi :G.BAYSAL
..../..../2002 YDK.Üyesi :T.ÖZER
..../..../2002 Gn.Md.Yrd.YDK.Bşk. : M.ÜNAL
..../..../2002 Müsteşar Yrd. : S.Ö.ERBAKAN
|
